เข่าพัง…..CHONDROMALACIA

บทความและสาระน่ารู้ เกี่ยวกับ ไตรกีฬา และ กีฬาทั่วไป ที่ทาง สมาคมไตรกีฬาแห่งประเทศไทย ได้จัดเตรียมไว้ แก่ท่านสมาชิก และผู้เยี่ยมชมทั่วไปทุกท่าน ที่ได้เข้ามาเยี่ยมชม เว็บไซด์ของทางสมาคม เพื่อประกอบเป็น ความรู้ สาระ และ ความบันเทิง แด่ทุกท่าน

รูปแกลลอรี่: ดูรูปภาพแกลลอรี่ของเข่าพัง…..CHONDROMALACIA (จำนวน 3 รูป)

ทนายวิจิตร

Chondromalacia อ่านว่า คอนโดรมาลาเซีย เป็นอาการบาดเจ็บในหัวเข่าที่น่ากลัวที่สุด (Those dreaded knee injuries) ซึ่งความร้ายแรงของมันจะส่งผลให้ท่านต้องปิดฉากทางการกีฬาไปเลย (They are the most common cause of permanent disability in the sport) สาเหตุอาจจะมาจาก การตั้งหลักอานสูงเกินไป ส่งผลให้ยืดขาตึงเกินไปเวลาปั่นจักรยาน การปรับตั้ง เกี๊ยะ หรือ Cleat ของรองเท้าจักรยานไม่ถูกต้องตรงตำแหน่งฝ่าเท้าเท่าที่ควรจะเป็น ส่งผลให้เข่าบิดเข้าหรือบิดออกเวลาปั่นจักรยาน เวลาที่ปั่นจักรยานนั้นอากาศเย็นมากไป ใช้เกียร์หนักเกินไป ( Using a gear that’s too large) มีของแข็งกระแทกเข้าใส่หัวเข่าตรงๆจนช้ำหรือบาดเจ็บ หรือ เป็นผลมาจาก “กรรมพันธุ์” ที่ขาและเท้าผิดปกติแล้วมาปั่นจักรยาน โดยขาสองข้างนั้นอาจจะยาวสั้นไม่เท่ากัน เวลาปั่นจักรยานนานๆจึงส่งผลต่อข้อเข่าโดยตรง

เข่าของเรานี่ก็เหมือนบานพับ ขอให้นึกภาพประตูบ้านกับบานพับ ข้างบนเป็นกระดูกขาเหนือเข่า (Femur bone) ส่วนด้านล่างเป็นกระดูกหน้าแข้ง (Tibia bone) ความแข็งแรงมั่นคงของขาเราทั้งท่อนนั้นจะต้องยึดเกาะไว้ด้วยกล้ามเนื้อ เส้นเอ็น เนื้อเยื้อ กระดูกอ่อนและกระดูกท่อนใหญ่ทั้งสองดังกล่าว ขอให้ดูรูปที่ได้แนบมาด้านหลังดูนะครับ ผมเสาะหามาให้ดูกันหลายรูปจากหนังสือหลายเล่ม

กล้ามเนื้อขาด้านหน้าท่อนบนเหนือเข่า จะเป็น กล้ามเนื้อ Quadricepts muscle ต่อจากนั้นลงมาจะเป็น กระดูกสะบ้า Kneecap (Patella) ซึ่งยึดกับกระดูกไว้ด้วย เอ็นเข่า (Patellar tedon) ด้านในของกระดูกสะบ้านั้นจะเป็นกระดูกอ่อนที่มีผิวหน้าเรียบเคลือบไว้ กระดูกสะบ้านี้มีความสำคัญยิ่งต่อการยืดเหยียดขา มันจะเป็นตัวผ่านที่สำคัญของแรงจากกล้ามเนื้อ Quadricepts ไปสู่ขาท่อนล่างแล้วใส่ลงไปยังก้านบันไดและบันไดจักรยาน (Peddle) ที่เราปั่น นอกจากนี้ยังมีบรรดาเนื้อเยื่อต่างๆที่ยึดจับกระดูกสะบ้ากับปลายกระดูก Femur กับ Tibia เพื่อควบคุมการเคลื่อนไหวในการงอพับ นอกจากนี้ยังมีของเหลวที่เรียกว่า ไขข้อและถุงของเหลว Synovial and bursae อยู่ด้านในเพื่อรองรับแรงกระแทกขณะเคลื่อนไหวอีกด้วย

โดยทั่วไป เมื่อกระดูกสะบ้าทำงานในหน้าที่ เช่น งอขางอเข่า(โดยเฉพาะเวลาปั่นจักรยาน หรือวิ่ง) ถ้ากระดูกขาท่อนล่าง(Tibia) และกระดูกขาท่อนบน(Femur)เคลื่อนไหวในแนวเดียวกันเป็นปกติ กระดูกสะบ้าก็จะทำงานอย่างดี มีประสิทธิภาพตลอดเวลาและจะอยู่ในเป้า(Groove) ของมันตลอด

แต่เมื่อใดก็ตามที่การเคลื่อนไหวของส่วนต่างๆที่ว่ามานี้ผิดแนวไปมันจะทำให้กระดูกสะบ้าออกมานอกเบ้า(Groove) ซึ่งจะส่งผลให้ กระดูกอ่อน (Patellar cartilage) เกิดอาการผิดปกติ ผิวหน้าขุขระหน้าไม่เรียบ หรือแตกเป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อย ตอนนี้นี่แหละเราจะรู้สึกว่า เวลางอเข่าแล้วมันเหมือนมีอะไรครืดๆตรงกระดูกสะบ้าและมีเสียงดังครืดๆกร๊อบแกร๊บๆ แล้วก็เกิดอาการเจ็บในเข่าใต้กระดูกสะบ้าแบบลึกๆ แม้ว่า อาการนี้ เวลาปั่นจักรยานช่วงแรกๆอาจจะหายไป แต่แน่นอนว่า อาการนี้มันจะเกิดขึ้นมาอีกหลังจากวันนั้น เมื่อเราเสร็จสิ้นการฝึกปั่นหรือการวิ่ง จนกลายเป็น อาการเรื้อรัง หนักขึ้นๆ

อาการเข่าพัง หรือ Chondromalacia นี้ ยากที่จะรักษา จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องรู้ล่วงหน้าและต้องกระทำในลักษณะ “ป้องกัน” ซึ่งมันแน่นอนอยู่แล้วว่า ดีกว่า “การแก้ไข” เมื่อรู้สึกผิดปกติ หรือมีอาการแสดงออกมาเบื้องต้นภายในเข่า ให้ระวังไว้ อะไรที่เป็นต้นเหตุ เป็นสาเหตุ ท่านต้อง “หลีกเลี่ยง” เพราถ้า “เรื้อรัง” แล้ว……..ยากที่จะรักษา

ถ้ารู้สึกเจ็บแปล๊บๆลึกๆในเข่า ต้องรีบตรวจสอบหลักอานว่าสูงเกินไปหรือไม่ การตั้งหลักอานจักรยานที่ถูกต้องนั้น จะต้องให้เข่างอเล็กน้อยเมื่อเท้านั้นมาอยู่ในตำแหน่ง 6 นาฬิกา ขอให้ดูรูปนี้ ซึ่งเป็นตำแหน่งความสูงของอานที่ถูกต้อง

ส่วนรูปที่สองเป็นตำแหน่งอานที่สูงเกินไป

และรูปที่สามเป็นตำแหน่งอานที่ต่ำเกินไป

ไม่ว่าอานสูงไปหรือต่ำไปล้วนแต่มีผลกระทบทางลบต่อเราทั้งสิ้น รายละเอียดเกี่ยวกับเรื่องการปรับอานนี้ผมจะค้นคว้ารวบรวมมาฝากท่านต่อไป นอกจากนี้การใช้เกียร์ในการปั่นจักรยาน ไม่ควรใช้เกียร์หนักเกินไป ต้องใช้เกียร์พอดี (Optimal gear) หากอยากรู้ให้เปิดดูบทความที่ผมเคยเขียนไว้ ชื่อ "คนมีเกียร์ดู" นะครับ ใช้เกียร์หนักใช่ว่าจะไปเร็ว มันส่งผลตรงกันข้ามกับที่คิดซะอีก ยิ่งเกียร์หนักยิ่งไปช้า พวกใช้ใบซอยไปเร็วกว่าเยอะเลย

เมื่อเกิดอาการเจ็บในเข่า จำเป็นต้องหยุดการฝึกซ้อมปั่นจักรยานหรือวิ่ง การใช้น้ำแข็งประคบบริเวณนั้น มันเป็นสิ่งพึงกระทำในเบื้องต้น หากทำชั่วระยะเวลาหนึ่งแล้วอาการเจ็บหายไป จึงค่อยๆเริ่มฝึกนับหนึ่งใหม่ ที่สำคัญต้องฝึกกล้ามเนื้อ Quadriceps ให้แข็งแรงขึ้นด้วย Weight training เมื่อกล้ามเนื้อส่วนนี้แข็งแรงขึ้น มันจะช่วยทำให้ กระดูกสะบ้าทำงานภายในเบ้า(Groove) ของมันได้ดี ไม่หลุดเลื่อนออกนอกเบ้าในอันที่จะเกิดความเสียหายต่อผิวหน้าของกระดูกอ่อน ซึ่งจะส่งผลต่อการบาดเจ็บแบบ Chondromalacia นี้ได้ และถ้าหากประคบน้ำแข็งแล้วยังไม่หาย และปล่อยประละเลยจนมีอาการบาดเจ็บเรื้อรังแล้วละก้อ ทางเดียวที่จะเยียวยาได้ คือ การผ่าตัด

ส่วนอาการบาดเจ็บที่เรียกว่า Osgood-Schlatter’s disease ก็คือ อาการบาดเจ็บที่เกิดขึ้นกับนักไตรกีฬารุ่นเยาว์ อายุอยู่ระหว่า 10 ปี ถึง 14 ปี ที่ปั่นจักรยาน ซึ่งอันตรายต่อเด็กมาก อาการก็คลายๆกับ Chondromalacia แต่ส่วนของจุดที่เสียหายต่างกัน เนื่องจากเด็กอยู่ในระหว่างการเติบโต กระดูกขาไม่ว่าท่องบน ท่อนล่าง กล้ามเนื้อส่วนที่ยึดติดยังไม่ “แกร่งพอ” และส่วนนี้เป็นจุดอ่อนของเด็ก การวิ่งหรือปั่นจักรยานที่เล่นเกียร์หนักเกินไปก็มีส่วนให้เกิดอาการนี้ได้มากทีเดียว หากฝืน การแตกของกระดูก (Tip of the tibia) จะเกิดขึ้น……ส่งผลเสียต่อโครงสร้างของขาต่อไปในอนาคตแน่นอน

บรรดาวิชาความรู้ทางด้านสรีระวิทยาการออกกำลังกาย หากรู้จักนำมาใช้ ย่อมจะก่อให้เกิดประโยชน์ต่อนักกีฬาอย่างพวกเรามาก

ที่สำคัญคือ สามารถก้าวเดินไปในเส้นทางสายจอมอึดได้อย่างปลอดภัย

เขาเรียกว่า…คนมีวิชา ครับ